Samband íslenskra námsmanna erlendis

Bandaríkin

Umsóknarfrestur og umsóknarmáti
 Skólaárið er vanalega frá ágúst/september til maí og skiptist í tvær eða þrjár annir, en oft er einnig möguleiki á að flýta fyrir sér í námi með því að nýta sumarannir, sem er boðið upp á í flestum skólum. Umsóknarfrestur er mismunandi eftir skólum. Ráðlegt er að hefja undirbúning umsóknar tímanlega, helst einu og hálfu ári áður en áætlað er að hefja nám. Flestir skólar eru með vefsíðu og má nálgast umsóknareyðublöð skólanna á netinu. Þó ber að hafa í huga að skólarnir eru misfljótir að bregðast við beiðni um að fá gögn send í pósti þannig að allur er varinn góður. Vegna þess hve úrvalið af skólum og námsbrautum er mikið er sjálfsagt að taka tillit til þátta eins og staðsetningar, veðurfars og umhverfis. Athugið að innanlandsflug í Bandaríkjunum er oft álíka dýrt og farmiði til Íslands og því ber að hafa staðsetningu „íslenskra flugvalla“ í huga ef margir skólar koma til greina. Almennar upplýsingar um Bandaríkin fást hjá Fulbrightstofnuninni, Laugavegi 59, Reykjavík.
 Ráðlegt er að sækja um inngöngu í fleiri en einn skóla og ekki einskorða umsóknir við þekktustu skólana, því að samkeppni um skólavist í bestu skólunum er mjög hörð (hjá sumum háskólum komast innan við 5% umsækjenda að). Einnig er rétt að huga að reglum LÍN um lán til greiðslu skólagjalda og ættu allir að kynna sér þær  vel áður en teknar eru ákvarðanir um nám í Bandaríkjunum.
 Umsækjendur um framhaldsnám (graduate level) ættu, eftir því sem kostur er, að afla upplýsinga um deildir og fræðistörf kennara á sínum sérsviðum við þá skóla sem þeir hyggjast sækja um inngöngu í. Sérhæfing og orðspor deilda og einstakra kennara kann að skipta umsækjendur meira máli en almenn staða skólanna, þar sem umsækjendur í framhaldsnámi eru oftast að leita eftir ákveðinni sérþekkingu með námi sínu.
 Fyrsta skrefið er að senda skólunum beiðni um umsóknareyðublöð og aðrar upplýsingar. Þægilegast er að nálgast umsóknareyðublöð og upplýsingar á netinu, en einnig er hægt að nota til þess svipað form og er á eyðublaði sem fæst hjá Fulbrightstofnuninni og Alþjóðaskrifstofu háskólastigsins. Til þess að skólarnir geti svarað öllum spurningum þarf að vanda þessa beiðni. Rétt er að þar komi strax fram helstu upplýsingar um námsferil, námsáætlanir, enskukunnáttu og fjárhagslega getu til að stunda viðkomandi nám. Jafnframt skal spyrjast fyrir um hvernig fyrra nám verði metið, hvaða möguleikar séu á styrkjum og hvaða stöðupróf sé ætlast til að viðkomandi taki áður en umsókn verður tekin til athugunar hjá viðkomandi skóla. Leggið áherslu á að fá svar við þessum spurningum því oft senda skólarnir frá sér staðlaða upplýsingapakka.
 Umsóknareyðublöðin skýra sig sjálf en menn skyldu gæta þess, að vel sé gengið frá öllum fylgibréfum. Hafið eftirfarandi í huga:

1. Afrit af prófskírteini á að vera á ensku ásamt útskýringum á einkunnaskala og kennsluefni námskeiða. Ef sótt er um mat á námskeiðum (transfer credit) er mikilvægt að upplýsingar um kennsluefni séu sem ítarlegastar. Allt skal þetta staðfest af skóla eða löggiltum skjalaþýðanda.
2. Biðjið kennara að vanda meðmæli. Látið meðmælanda fá frímerkt umslag með heimilisfangi skóla og með nafni umsækjanda í neðra vinstra horni. Oft senda skólarnir stöðluð meðmælabréfsform.
3. Fáið vottorð hjá LÍN um væntanlegan stuðning þeirra og fullvissið ykkur um að námið sé lánshæft.
4. Skrifið nafn ykkar á þær ávísanir sem sendar eru til skóla.
5. Lesið umsóknina vel yfir og gangið úr skugga um að hún sé í lagi.

 Ekki kemur að sök þó að sótt sé um skóla og lokaprófi í yfirstandandi námi ljúki ekki fyrr en eftir að umsóknarfrestur rennur út. Látið þess getið að þið munið senda lokaprófskírteini við fyrsta tækifæri. Þegar svör fara að berast þarf að senda skriflegt afsvar til þeirra skóla sem ekki verða fyrir valinu.

Inntökuskilyrði og takmarkanir
 Stúdentspróf og háskólapróf eru vísasti vegurinn til að fá inngöngu í bandaríska háskóla, en þó má segja að í Bandaríkjunum sé að finna meiri möguleika til háskólanáms, fyrir þá sem ekki hafa þessi próf, en eru fyrir hendi á Íslandi og víðast hvar í Evrópu. Hins vegar er afar misjafnt hvernig bandarískir háskólar meta íslenskt stúdentspróf, og er alfarið undir viðkomandi skóla komið hversu mikið það próf verður metið til að stytta byrjunarnám (undergraduate level). Varðandi þetta þarf að senda fyrirspurnir til skólanna sem sótt er um inngöngu í.
 Bandarískir háskólar eru mjög misjafnir að uppbyggingu og gæðum. Sjálfsagt er að kynna sér hvort skólarnir hafa faglega viðurkenningu, bæði í heild og einnig á því sérsviði sem er verið að sækja um inngöngu í. Hægt er að ganga að því vísu að ríkisskólar séu almennt viðurkenndir, en tryggara er að spyrjast fyrir um viðurkenningu einkaskóla. Einnig er hægt að athuga hvernig einstakir skólar eru metnir í ýmsum handbókum hlutlausra aðila, sem hafa tekið saman upplýsingar um bandaríska háskóla.
 Til að umsókn um skólavist verði tekin til greina þurfa umsækjendur að gangast undir nokkur stöðupróf. Flest af þessum prófum eru haldin á Fulbrightstofnuninni. Nær undantekningarlaust þurfa umsækjendur að taka enskuprófið TOEFL, (Test of English as a Foreign Language). Önnur helstu prófin eru SAT (Scholastic Achievement Test) fyrir þá sem eru að hefja nám í bandarískum háskóla (undergraduate level) , og GMAT (Graduate Management Admission Test) eða GRE (Graduate Record Examination) fyrir þá sem ætla í framhaldsnám (graduate level), þ.e. masters- eða doktorsnám. TOEFL, GMAT og GRE prófin eru haldin tvisvar í viku, á þriðjudögum og fimmtudögum í sérstakri prófmiðstöð á Fulbrightstofnuninni. Skráning í prófin fer í gegnum sérstaka skráningarskrifstofu í Hollandi. Fulbrightstofnunin og Alþjóðaskrifstofa háskólastigsins afhenda umsóknarbæklinga fyrir þessi próf og lána kennsluefni. Ef umsækjendur vilja komast í góða skóla, er ráðlegt að verja nokkrum tíma til að undirbúa sig fyrir þessi próf. Æskilegt er að taka þau snemma á umsóknarferlinu, þannig að niðurstöður prófanna liggi fyrir í síðasta lagi um svipað leyti og umsóknarfrestur rennur út.
 Nemendur í listnámi mega búast við að þurfa að senda inn verk (oftast myndir af verkum sínum) eða mæta í inntökupróf.

Skólagjöld og styrkir
 Skólagjöld eru mjög mishá. Margir góðir ríkisskólar krefjast hóflegra skólagjalda. Upplýsingar um þetta atriði er hægt að fá í ýmsum handbókum.
 Kannið möguleika á styrkjum frá viðkomandi skóla. Útlendingar sem hefja háskólanám sitt í Bandaríkjunum (þ.e. á undergraduate level) hafa litla möguleika á styrkjum nema þeir skari fram úr í námi. Algengt er að skólar veiti fyrsta árs nemendum í framhaldsnámi styrki og líkur á styrk fyrir aðstoðarkennslu eða rannsóknarvinnu aukast eftir því sem á líður.
 Fulbrightstofnunin veitir árlega 10 – 12 styrki, s.k. Fulbright-styrki, til íslenskra stúdenta sem ætla til framhaldsnáms (graduate level) í Bandaríkjunum að loknu BA-eða BS námi hér á landi eða annars staðar. Íslensk-ameríska félagið veitir einnig nokkra styrki úr Thor Thors-sjóðnum til stúdenta sem ætla í framhaldsnám, og loks bjóða ýmsir minningarsjóðir, bankastofnanir o.fl. upp á námsstyrki, sem vert er að kynna sér nánar.
 Í „Handbók um styrki“, sem gefin er út af Alþjóðaskrifstofu háskólastigsins, er að finna ýmsar frekari upplýsingar um styrkjamöguleika sem tengjast námi í Bandaríkjunum sem og í öðrum löndum.

Að skrá sig í landið
 Með svari um skólavist fylgir I-20 eða IAP-66 eyðublað sem námsmaður fyllir út og sýnir til að fá vegabréfsáritun í sendiráðinu í Reykjavík. Hér má lesa nánar um vegabréfsáritanir.  Afgreiðsla áritunar tekur nokkra daga. Ef maki eða börn fylgja námsmanni verður það að koma fram á þessum eyðublöðum. Ef þau eru ekki samferða námsmanni til Bandaríkjanna verður að biðja skóla um aukaeyðublöð. Þegar inn í landið er komið þarf að afhenda International Student Office í viðkomandi skóla þetta eyðublað, sem síðan staðfestir að námsmaður sé í námi í skólanum. Yfirleitt sér skólinn um að þetta sé gert, en þó ekki alltaf og ef það ferst fyrir getur námsmaður lent í erfiðleikum gagnvart útlendingaeftirlitinu.
 Ef maki verður ekki við nám er nauðsynlegt að hafa giftingarvottorð með. Fyrir aðila í sambúð (ekki hjónabandi) getur makinn fengið svokallað ferðamannavísa (B-1/B-2) sem gildir í 6 mánuði en hægt er að framlengja því tvisvar án þess að yfirgefa landið. Dvalarleyfi er veitt við komuna til landsins. Sendiráðið veitir upplýsingar um hvaða skjöl þarf að hafa til viðbótar þeim sem áður er minnst á.

Tungumálið og námskeið
 Sjálfsagt er að hvetja menn til að undirbúa sig vel fyrir TOEFL-prófið, því að há einkunn á því losar menn undan þeirri kvöð að þurfa að taka námskeið í ensku fyrir útlendinga þegar inn í skólann er komið. Þessi námskeið eru oft miðuð við þarfir Asíubúa og nýtast ekki Íslendingum sem skyldi. Þeir sem eru í námi sem krefst mikilla ritgerðasmíða ættu hins vegar að verða sér úti um ritþjálfun þegar í skólann er komið.

Húsnæðismál
 Með beiðni um umsóknareyðublað er best að senda fyrirspurn um húsnæðismál. Í stórborgum getur oft verið erfitt að fá húsnæði á stúdentagarði og leiga er oft svo há á almenna leigumarkaðnum að menn verða að deila með sér litlum íbúðum. Þær er hægt að fá annaðhvort með auglýsingu eða í gegnum leigumiðlanir. Hvort sem um er að ræða stúdentagarða eða leiguhúsnæði má búast við að setja þurfi tryggingu sem nemur leigu eins mánaðar.
 Utan stórborga er oftast völ á ágætis húsnæði. Yfirleitt eru fjölskylduíbúðir á vegum háskólanna ódýrastar. Algengt er að námsmaður og maki þurfi að vera gift til að geta sótt um slíkar íbúðir. Þeir sem hafa áhuga á að kynnast námsmönnum frá mörgum þjóðlöndum og treysta sér til að deila herbergi með öðrum, ættu að fá sér herbergi á „International House“ sem eru á vegum flestra háskóla.

Félagslegar aðstæður
Vegna þess hve sjúkrakostnaður í Bandaríkjunum er hár ættu námsmenn að tryggja sig þegar út er komið. Hafi þeir ekki flutt lögheimili sitt halda þeir tryggingu sinni hér frá Tryggingastofnun ríkisins og ættu að taka með sér vottorð um það, en sú trygging dugir skammt. Flestir háskólar bjóða upp á sjúkratryggingu á viðráðanlegu verði fyrir námsmenn og fjölskyldur þeirra og oft er skyldutryggingu bætt ofan á skólagjöldin. Tannlæknaþjónusta er ekki innifalin en hún er á svipuðu verði og á Íslandi. Heilsugæslustöðvar eru við flesta háskóla. Sjá nánar kaflann um tryggingamál námsmanna erlendis.
 Barnaheimili eru yfirleitt dýr (dýrari en á Íslandi), jafnvel þó að þau séu á vegum háskólanna. Í fjölskylduíbúðum háskólanna er oft auðvelt að útvega dagmömmur en þær geta verið dýrar. Í flestum háskólabæjum er vel séð fyrir menntun barna, en utan þeirra getur ástand skóla verið mjög misjafnt. Börn byrja í skóla þegar þau eru 5 ára. Skóladagurinn er sex til sjö tímar, en ef skólinn er langt frá er börnunum ekið til og frá skóla í skólabíl.

Mikilvægt varðandi LÍN
Ástæða er til að hvetja fólk til að fara í viðtöl til ráðgjafa lánasjóðsins áður en farið er til Bandaríkjanna í nám. Þannig fást mikilvægar upplýsingar sem nauðsynlegt er að hafa með sér í farteskinu þegar haldið er út.

Grunnháskólanám (undergraduate studies):
Ekki eru veitt námslán vegna skólagjalda í grunnháskólanámi og sérnámi, jafnvel ekki þótt viðkomandi nám sé ekki hægt að stunda á Íslandi. Þó er hægt að fá svokölluð markaðskjaralán fyrir skólagjöldum. Þessi lán eru verðtryggð og  bera venjulega meðalvexti banka. Þau endurgreiðast með jöfnum afborgunum óháð öðrum námslánum og er endurgreiðsla þeirra sérstaklega tryggð. Hámarksupphæð markaðskjaralána er 6.000 USD á námsári (fyrir skólaárið 1998 –1999). Ástæða er til að benda fólki á að skólagjöld eru veruleg í Bandaríkjunum og geta reynst mikill fjárhagslegur baggi á þeim sem þau þurfa að borga.
Lánasjóðurinn lánar til allra námsgreina sem nýtast til lokaprófs. Í sumum tilfellum nýtast greinarnar ekki til lokaprófsins – t.d. fög eins og „English as a second language“.
Þegar sótt er um lán til náms í Bandaríkjunum sendir Lánasjóðurinn eyðublað út til viðkomandi skóla þar sem óskað er eftir upplýsingum um hámarks einingafjölda í fullu námi. Við þessar upplýsingar er svo m.a. stuðst þegar námsárangur er metinn. Oft hefur skólinn sjálfur ákveðinn sveigjanleika í einingafjölda fyrir það sem hann kallar „full time studies“, gefur t.d. upp 12 – 15 einingar fyrir fullt nám. Hinsvegar metur lánasjóðurinn það sem svo að 100% nám krefjist hámarks einingafjölda og fer þ.a.l. fram á að námsmaður skili inn árangri fyrir hærri einingatölunni (15 sbr. dæmið hér á undan). Yfirleitt er um 15 – 16 einingar að ræða.
Lánasjóðurinn sendir umsóknareyðublöð fyrir sumarlán til umboðsmanna allra námsmanna í Bandaríkjunum.

Framhaldsháskólanám:

Þegar farið er í framhaldsháskólanám er mikilvægt að gera námsáætlun í byrjun námsferils þar sem fram kemur hve margar einingar eru teknar á hverri önn og hvenær væntanleg námslok verða. Þegar búið er að gera slíka áætlun þarf að fá hana staðfesta af skóla og senda inn til LÍN. Þetta á t.d. við þegar sótt er um lán í eina önn aukalega vegna viðamikils lokaverkefnis. Verði röskun á áætluninni þarf að skila inn breyttri námsáætlun til lánasjóðsins.
Athugið að aðeins eru veitt lán vegna skólagjalda í framhaldsháskólanámi upp að ákveðnu hámarki og var það 33.000 USD fyrir skólaárið 1998 – 1999.
Allir styrkir sem námsmaður hlýtur eru dregnir frá skólagjaldalánum LÍN, hvort sem um er að ræða sérstaka skólagjaldastyrki eða aðra styrki eins og t.d. „assistantship“.
Lánasjóðurinn sendir umsóknareyðublöð fyrir sumarlán til umboðsmanna allra námsmanna í Bandaríkjunum.

Frekari upplýsingar

Fulbrightstofnunin (Menntastofnun Íslands og Bandaríkjanna).

Alþjóðaskrifstofa háskólastigsins.

Einnig reynir SÍNE að vera hjálplegt við að finna tengiliði í þeim skólum, eða á þeim stað sem námsmaður hefur áhuga á. 

Vefföng

Heimasíða SÍNE:
 http://www.sine.is
Leitarvél fyrir skóla í Bandaríkjunum – colleges:
http://www.collegesource.org/frameindex.cfm 
Upplýsingar um háskóla – colleges:
 http://www.collegenet.com 
Upplýsingar um nám:
 http://www.studyusa.com 
Upplýsingar um skóla í öllum heiminum:
 http://www.worldwide.edu 
Bandaríska sendiráðið í Reykjavík
 http://www.usa.is
Íslenska sendiráðið í Washington:
 http://www.iceland.org
Heimilisföng

• SÍNE, Pósthússtræti 3-5, 101 Reykjavík. Sími: 552 5315, www.sine.is. Netfang: sine@sine.is.
• Alþjóðaskrifstofa háskólastigsins, Neshaga 16, 107 Reykjavík. Sími: 525 4586, fax: 525 5850. Netfang: ask@hi.is
• Fulbrightstofnunin (Menntastofnun Íslands og Bandaríkjanna), Laugavegi 59,101 Reykjavík. Sími: 551 0860, fax: 552-0886. Netfang: adviser@fulbright.is. Opið kl. 13:00 –16:00 alla daga nema föstudaga. Símatími kl. 10-12 mánudaga – miðvikudaga.
• Sendiráð Bandaríkjanna, Laufásvegi 21,101 Reykjavík. Sími: 562 9100, fax: 562 9110.
Opið kl. 8:00-17:00.
• Willard Fiske stofnunin (Menningarstofnun Bandaríkjanna), Laufásvegi 21, 101 Reykjavík. Sími 562 1022. Opið 8:00-17:00.
• Sendiráð Íslands í Bandaríkjunum, 1156 15th. Street N.W., Suite 1200, Washington D.C. 20005-1704. Sími: (202) 265 6653, fax: (202) 265 6656. Netfang:emb.washington@mfa.is.
Opið kl. 9:00–16:00.
• Aðalræðisskrifstofa Íslands í New York, 800 Third Avenue, 36th floor, New York, N.Y 10022. Sími: (212) 593 2700, fax: (212) 593 6269. Netfang: con.newyork@mfa.is. Opið 9:00-16:30.
• Aðalræðismaður Íslands í Florida, Hilmar S Skagfield, 270 Crossway Road, P.O.Box 753, Tallahassee, FL 32302. Sími: (850) 878 1144, fax: (850) 382 3862. Netfang: hss@talstar.com.
• Aðalræðismaður Íslands í Los Angeles, Sigurjón Sighvatsson, 155 N. Anita Ave., Los Angeles, CA 90049. Sími: (310) 440-3494, fax: (310) 440-9565.
• Flugleiðir: Sales office for North America Excl. Mexico, 5950 Symphony Woods Road, Suite 410, Coloumbia, Maryland 21044. Gjaldfrítt símanúmer í Bandaríkjunum: 1 (800)223 5500, fax: (410) 715 3547. Netfang: america@icelandair.com.
• Eimskip í Norfolk: Eimskip USA inc., 109 E Main Street, Ste 500, P.O. Box 3698, Norfolk, Virginia 23514. Símar: (757) 627 4444 og gjaldfrítt (800) 446 8317, fax (757) 627 9367. Netfang: gth@eimskip.norfolk.va.us.
• Eimskip í Boston: Eimskip USA Inc. Lynnfield Office Park, 40 Salem Str., Buld. 2, Lynnfield, MA 01940. Sími: (781) 245 1250, fax: (781) 245 9543.
• Samskip í Norfolk: Samskip inc. BMI, 5365 Robin Hood Road, Suite A-2, Norfolk, VA 23513. Sími: (757) 855 8817 og (800) 287 8716, fax: (757) 853 7212.